Onheil is een product
Dinsdag 27 April 2010
In een recent verschenen boek wordt beweerd dat de Verenigde Staten in ongeveer 15 minuten geheel ontregeld kan worden. Via internetaanvallen. Er zijn al vele van zulke boeken verschenen. De enige reden waarom dit boek aandacht kreeg is omdat de auteur ooit een hooggeplaatst bestuurder was.
Onheil is een product. Er is een bepaald type deskundige dat zich specialiseert in dit product. Voorspellingen van onheil kunnen tegen lage kosten worden geproduceerd en de vraag ernaar is redelijk conjunctuurbestendig. Vroeger dacht ik dat het gedragen werd door angst – indien niet bij de deskundigen zelf, dan toch bij de afnemers van dat onderzoek. Maar bij de mensen die dat onderzoek inkochten, zeg de overheidsdiensten die met de openbare veiligheid zijn belast, zag ik geen angst. Ze waren vooral gefascineerd, soms geamuseerd.
Naast de bedrijfstak die onheil produceert, bestaat een iets kleinere, maar ook levensvatbare sector die relativering van onheil levert. Daar werk ik. Afgelopen vrijdag gaven een collega en ik les aan ambtenaren. Een van de ambtenaren zei: “Het valt me op dat er nogal wat relativisten langskomen in deze opleiding.” Het is geen goedkope opleiding, dus we kunnen vaststellen dat ook relativering economische waarde heeft.
Zelf vind ik relativering een iets sympathieker product dan onheil. Maar zoals bekend is verkoop gebaat bij een zeker geloof in het eigen product.
Soms fantaseer ik dat ik me specialiseer in de verkoop van apathie. Daarvoor heb ik echter nog weinig afnemers kunnen vinden. Misschien geloof ik er zelf onvoldoende in.
vijf reacties
U strijdt tegen de evolutie, die de mens zo gevoelig heeft gemaakt om sterk op onheil te reageren dat zijn of haar verstand er niet meer toe doet. Emoties zijn krachtig spul. Onmogelijk uit te schakelen ook.
U zult die strijd daarom nooit kunnen winnen.
Verliezen kan daarentegen wel, door uw eigen betekenis in zulke processen te overschatten, en uzelf te verwijten uw wijsheden onvoldoende gretig te verkopen.
IJsbrand, hoor ik hier een geschoold historicus pleiten voor biologisch determinisme? Angst is van alle tijden, maar toch niet altijd even dominant in het publieke domein.
Wat de strijd betreft: dat is een misverstand. Het zijn complementaire markten. Mijn product kan niet zonder de verkondigers van onheil.
Ik heb doorgaans veel tegen op biologisch determinisme, of tegen bewijzen uit de evolutionaire psychologie, op éen enkel punt na. Die ingebakken overlevingsdrift zet ons wel telkens aan om overal gevaar in te zien, en dit dan te onderzoeken.
Punt is alleen dat we niet voor alles direct verklaringen hebben; en er daarom in alle culturen mechanismen zijn gevormd om met die onzekerheden om te gaan. Vandaar al die religies, vandaar uiteindelijk ook wetenschap.
Tegelijk is datzelfde mechanisme te gebruiken, of misbruiken, zoals u beschrijft, vanwege alle profijt. Of zoals ik op eigen weblog beschreef, zodat nieuwsmedia erop kunnen speculeren de volgende keer ook weer bekeken te worden.
Mijn onderzoeksvraag bij alles luidt: wat is normaal, en waarom dan wel? En die ene biochemische reflex in de mens zie ik toch telkens terugkomen; als éen van de weinige zekerheden.
noem het zen, of geloof je er dan nog minder in?
lijnberg - 27-04-’10 13:23